Bu dönemde I. Meşrutiyet Meclisi’nin 1877’de Osmanlı-Rus Savaşı gerekçe gösterilerek kapatılmasıyla başlayan baskıcı yönetimi vardır. Bu durum sanat ve edebiyatı da etkilemiştir.

-Bu dönem sanatçıları, devrin siyasi baskıları yüzünden toplurna yönelik sanat yapamamışlar, bireysel konuları işlemişlerdir.

-“Sanat, sanat içindir.” anlayışı benimsenmiştir.

-Dilde sadeleşme çalışmaları terk edilmiş, eski dile dönülmüştür. Eserlerde kullanılan dil ağırlaşmıştır.

-Siyasal ve toplumsal olaylar yerine, günlük olaylardan bahsedilmiştir.

-Bu dönemin şiiri, Servetifünun şiirine örnek olmuş ve zemin hazırlamıştır.

-Muallim Naci, bu dönemde divan edebiyatını savunan tek önemli sanatçıdır.
,




A) ÖĞRETİCİ METİNLER

TENKİT (ELEŞTİRİ)

-Bu dönemde Recaizade Mahmut Ekrem’in yazdığı “Talim-i Edebiyat” isimli eserin çıkmasından sonra tenkit türünde bir hareketlilik dikkat çekmiştir.

-Bir süre sonra eleştiriler yerini eski-yeni tartışmasına bırakmıştır.

-Recaizade Mahmut Ekrem’in “Takdir-i Elhan” eserinde ve “Zemzeme” isimli eserinin ön sözünde Muallim Naci’nin yazdıklarını eleştirmesi tartışmayı alevlendirir.

-Muallim Naci de “Zemzeme” isimli esere karşılık “Demdeme”yi yazar.

-Bu dönemdeki tenkitlerin en önemli sonucu ise Servetifünun Edebiyatı’nın doğması olmuştur.

B) COŞKU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER (ŞİİR)

-Güzel olan her şeyin şiire konu olabileceği kabul edilmiş, şiirin konusu genişletilmiştir.

-Bireysel duygulanmalar ve soyut konular ağırlık kazanmıştır, (aşk, ölüm, karamsarlık, tabiat, felsefe…) .

-Divan şiiri nazım biçimleri terk edilmeye başlanmış, Batılı biçimlerin ilk örnekleri verilmiştir.

-Aruz ölçüsü kullanılmıştır.

-Nazım birimi olarak mısra, beyit ve bent kullanılmıştır.

-Kulak için kafiye anlayışı hakimdir. /

-Şiirde betimlemeye önem verilmiştir.

-Romantizmin etkisi vardır.

-Bütün güzelliğine yer verilmiştir.

C) OLAY ÇEVRESİNDE GELİŞEN METİNLER 1) ANLATMAYA BAĞLI METİNLER (ROMAN-ÖYKÜ)

-Kölelik, cariyelik, esir ticareti gibi konular sıkça işlenmiştir.

-Gözleme yer verilmiştir. Ayrıca sebep-sonuç ilişkisi üzerinde durulmuştur. İstanbul’un dışına çıkıl-mamıştır. (Karabibik romanı hariç)

-Realizm akımının etkisi vardır.

-Olağanüstü kişi ve olaylara pek yer verilmemiştir.

-Sanatçı kişiliğini gizler, olayın akışı kesilmez.

2) GÖSTERMEYE BAĞLI METİNLER (TİYATRO)

-Tiyatro daha çok “eğlence aracı” olarak görülmüştür.

-Baskılardan dolayı tiyatro gerilemiştir. Özellikle Abdülhak Hamit Tarhan, tiyatrolarını sahnelemek için değil, okunmak için yazmıştır.

-Konular, günlük hayattan ve tarihten alınmıştır.

-Ağır bir dil kullanılmıştır.

-Romantizm akımı etkili olmuştur.

İkinci Dönem Tanzimat Sanatçıları: Abdülhak Hamit Tarhan, Recaizâde Mahmut Ekrem, Sami Paşazade Sezai, Nabizâde Nazım, Muallim Naci