Yüklemde bildirilen işin yapıldığı ya da yapılacağı durumları anlatan cümle­lerdir. Olumlu cümleler sadece işin yapıldığıyla ilgilenen cümlelerdir. Cümle­nin verdiği duygu ne olursa olsun yapılmamış ya da yapılmayacak olan bir işin anlatıldığı cümleler olumlu olarak kabul edilmezler. Olumlu cümleler iki grupta incelenirler:

Biçimce ve Anlamca Olumlu Cümleler:

Hem biçim olarak hem de anlam olarak olumlu cümlelerdir. Aşağıdaki altı çizili kelimeler hiçbir olumsuzluk ekini almayarak biçimce olumlu olmuştur. Anlam olarak ise cümlelerde yüklemlerin belirttiği iş gerçekleşmiştir. Bu da bu cümleleri anlamca olumlu hale getirir.

Çarşıya gitmek için evden çıktım. (Olumlu/Çıkma eylem gerçekleşmiştir)




Biçimce Olumsuz, Anlamca Olumlu Cümleler:

Biçimce ve Anlamca Olumsuz:

Ne mektup geliyor ne haber senden (mektup da haber de gelmiyor) Ben senin yanına bir daha gelir miyim hiç? (gelmem)

Olumsuzluk ekleri ya da kelimeleri içinde barındıran cümleler biçim olarak olumsuzdur. Cümleden çıkartılan anlamda işin yapıldığı anlatılıyorsa bu da cümlenin olumlu olduğunu gösterir. Biçimce olumsuz anlamca olumlu cüm­leler olumsuzluk ekleri ya da kelimelerin kullanıldığı ancak anlam olarak olumluluğun olduğu cümlelerdir. Bu cümlelerde genellikle olumsuz anlamı taşıyan iki ek ya da sözcük bir olumlu durumu ortaya çıkarır. Yani iki “eksi”- nin çarpımı, her zaman “artı” sonuç doğurur.

O konuşmayacak değil, (konuşacak)

Bende kalem yok değil, (var)

2) OLUMSUZ CÜMLE

Yüklemde bildirilen işin yapılmadığı ya da yapılmayacağı durumları anla­tan cümlelerdir. Olumsuz cümleler işin yapılmaması ile ilgilenen cümlelerdir. Cümlenin verdiği duygu ne olursa olsun yapılmamış ya da yapılmayacak olan bir işin anlatıldığı cümleler olumsuz cümle olarak kabul edilir. Olumsuz cümleler iki grupta incelenirler:

Hem olumsuzluk ekleri ya da kelimelerinden birini almış hem de yüklemin bildirdiği işin yapılmamış olduğu cümlelerdir.

“-sız, -siz / -maz,-mez / -me,-me, yok, değil” ekleri ve sözcükleri bir cümleyi her zaman biçimine göre olumsuz yapar. Yani biçimce olumsuz bir cümle bu ek ya da kelimelerden birini mutlaka almak zorundadır.

O dediklerime kulak asmıyordu.

O yalan söylemez.

Biçimce Olumlu, Anlamca Olumsuz:  

Olumsuzluk bildiren kelimeler ya da eklerden hiçbirini almamış olan cümle­ler biçimce olumludur. Böyle cümleler anlam olarak işin yapılmış olduğunu bildiriyorsa biçimce olumsuz ama anlamca olumludur. Örneklerin hiçbirinde olumsuzluk eki ya da kelimesi kullanılmamıştır. Olumsuzluk anlamı cümle okunduğunda ortaya çıkar.

Sınavda “anlama göre cümle” sorulduğunda olumsuzluk ekleri ya da sözcüklerinin olup olmaması kesinlikle bizim için önemli olmayacaktır. Cümle, anlamına göre düşünül­düğünde işin yapıldığını anlatıyorsa “olumlu”, işin yapılmadığını ya da yapılmayacağını anlatıyorsa “olumsuz”dur.

Bu güzel havuzda yüzülmez mi? (Anlamı “yüzülür”. İş yapıldığın- ; dan olumlu cümle oldu.)

Sanki bize yardım ediyor. (Anlamı “etmiyor”. İş yapılmadığından olumsuz cümle)

1. Akşam kan kaybından ölmüş.1. Akşam kan kaybından ölmüş.

2. Sana yardım etmeyecek değiliz.

3. O, işe gelmemiş olamaz.

4. Benim, size gelmeye yüzüm mü var?

5. Onun söyledikleri doğru değil.

6. Her gün yolunu gözleyeceğim.

7. Bu havada yola çıkılır mı hiç?

8. Kar nedeniyle tüm yollar kapanmıştı.

10. Çalıştığım her şeyi unutmuşum.10. Çalıştığım her şeyi unutmuşum.

11. Bu kadar yürekten çağırma beni.

12.0, bu işi yapmayacak değil!

13. Bu tatlı çocuk sevilmez mi?

14. Ne çalışıyor ne dershaneye gidiyor.

15. Son günlerde onunla pek ilgilenemedim.
1. (Biçimce ve anlamca olumlu cümle)

2. (Biçimce olumsuz anlamca olumlu cümle)

3. (Biçimce olumsuz anlamca olumlu cümle)

4. (Biçimce olumlu anlamca olumsuz cümle)

5. (Biçimce ve anlamca olumsuz cümle)

6. (Biçimce ve anlamca olumlu cümle)

7. (Biçimce olumlu anlamca olumsuz cümle)

8. (Biçimce ve anlamca olumlu cümle)

9. (Biçimce ve anlamca olumsuz cümle)

10. (Biçimce ve anlamca olumlu cümle)

11. (Biçimce ve anlamca olumsuz cümle)

12. (Biçimce olumsuz anlamca olumlu cümle)

13. (Biçimce olumsuz anlamca olumlu cümle)

14. (Biçimce olumlu anlamca olumsuz cümle)

15. (Biçimce ve anlamca olumsuz cümle)