Bağdaşlık

Bir cümlede ek, sözcük, söz öbekleri gibi dilbilgisi öğelerinin dilin kuraları çerçevesinde bir araya getirilip kullanılmasına denir. Bir cümlenin dilbilgisi açısından belli kurallarla bir araya getirilmesi için sözcüklerin anlamına uygun kullanılması gerekir. Dilbilgisi açısından kurallara uyulmuş olan cümle bağlaşıklık özelliğini içinde barındırır.

Ümit’le ben, akşam size film izlemeye geleceğiz.

(Bu cümle kullanılan sözcükler ve eklerle dilbilgisi kurallarına uygun oluşturulmuştur.)

Cümleyi oluşturan dil unsurlarının arasında oluşturulan anlam bağı, bağdaşıklık olarak ifade edilir. Cümlelerin kendi içinde oluşturduğu anlam bağı “bağdaşıklık’’tır.




Ümit’le ben, akşam size film izlemeye geleceğiz. Film uzun sürecek olursa sizde kalabiliriz.

(Bu cümlelerin anlattıkları ile oluşturdukları anlamsal tutarlılık bağdaşıklıktır.)

Bağdaştırma

Bir sözcüğün ya da söz öbeğinin yeni bir anlam ifade etmek için yan yana*^ gelerek oluşturduğu anlamsal gruplardır. Örneğin çiçek, koku, ferahlık sözcükleri bir araya gelerek yeni bir anlam çerçevesinde kullanılabilir.

“Çiçeklerin kokusunun ferahlığı” olarak okuyabileceğimiz bu yeni anlam bağdaştırmadır.

“Bağdaştırma” bu tamlamada olduğu gibi herkes tarafından kullanılabilecek bir yapıda da olabilir; kimsenin düşünemeyeceği, her zaman karşılaşamayacağımız alışılmamış bir bağdaştırma da olabilir.

Örneğin hüzünlü çiçeklerin sarhoş eden ferahlığı…

Bağlam

Sözcüğün bulunduğu ve kullanıldığı yere göre farklı anlamlar kazanmasıdır.

Örneğin

Yalnız adam geldi. Adam yalnız geldi.

Kalem elimden düştü. Yaşlı adam elden ayaktan düştü.

Örneklerde kullanılan sözcükler bulunduğu yere göre farklı anlamlar kazanmıştır. Bu durum “bağlam” ile ilgilidir.