Genel bir kuralı ortaya koyarak öğüt veren, uzun gözlemler ve deneyim-. ler sonucu meydana getirilmiş halkın ortak sözleridir.Genel bir kuralı ortaya koyarak öğüt veren, uzun gözlemler ve deneyimler sonucu meydana getirilmiş halkın ortak sözleridir.Özellikleri:

1. Atasözleri anonimdir. Atalarımızdan bu günlere kadar gelmiş, ilk söyleyeni belli olmayan öğüt verici sözlerdir.

2. Atasözleri kalıplaşmış söz öbekleridir. Sözcüklerin hiçbirinin yeri değiştirilemez ve başka bir sözcük atasözlerindeki kelimelerin yerine kullanılamaz.
Çobansız koyunu kurt kapar. (Çobansız koyunu tilki kapar/yanlış olur)
Yuvarlanan taş yosun tutmaz. (Taş yuvarlanınca yosun tutmaz, /yanlış olur)




3. Atasözleri genellikle mecazi bir anlam taşırlar. Gerçek anlamları olan atasözleri de vardır.

Dostun attığı taş baş yarmaz, (mecazlı)

Körle yatan şaşı kalkar, (mecazlı)

Arı bal alacağı çiçeği bilir, (mecaz+gerçek)

Hamama giren terler, (mecaz+gerçek)

Adamı iyisi iş başında belli olur, (gerçek anlam)

Dost ile ye iç alışveriş etme, (gerçek)

Son pişmanlık fayda etmez, (gerçek)

4. Atasözleri genellikle cümle halindedir ve öğüt verir. Deyimler ise genellikle mastar halinde olur ve bir kavramı karşılar.
Ağaca dayanma kurur, insana dayanma ölür, (atasözüdür/ öğüt vermiş) Kulağına küpe olmak (deyimdir/unutmamak kavramını karşılar)

5. Atasözleri genellikle geniş zaman ya da emir kipi ile çekimlenmiştir. Deyimler mastar halinde olduğu için her kipe ve şahsa göre çekimlenebilir. Mızrak çuvala sığmaz, (geniş zaman/atasözü)

Sırrını açma dostuna, o da söyler dostuna! (emir kipi/atasözü)
Boyun eğmek (deyim) Düşman sonunda bize boyun eğdi, (boyun eğmiş/ boyun eğiyor)

6. Birbirleriyle yakın anlamlı atasözleri de vardır.

Bir ipte iki cambaz oynamaz——) Bir çöplükte iki horoz ötmez

Aman dileyene kılıç kalkmaz——)Eğilen baş kesilmez.

Mum dibine ışık vermez. ———–)Terzi kendi söküğünü dikemez.

7. Anlamca çelişen atasözleri de vardır.

Borçsuz çoban yoksul beyden yeğdir. ——-) Borç yiğidin kamçısıdır.

Öfke baldan tatlıdır. -» Öfkeyle kalkan zararla oturur.

Akıllı düşman, akılsız dosttan iyidir. Akıllı köprü bulana kadar, deli suyu geçer.

8. Atasözleri bir tecrübeye dayanan sözlerdir. Tabiat olaylarıyla alakalı atasözleri bunun en güzel kanıtıdır.

Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.

Şahin küçüktür ama koca turnayı havadan indirir.

Tarlayı taşlı yerden, kızı kardaşlı yerden!