Biçimce Olumsuz, Anlamca Olumlu Cümleler

Biçimce ve Anlamca Olumsuz:
Ne mektup geliyor ne haber senden (mektup da haber de gelmiyor) Ben senin yanına bir daha gelir miyim hiç? (gelmem)

Olumsuzluk ekleri ya da kelimeleri içinde barındıran cümleler biçim olarak olumsuzdur. Cümleden çıkartılan anlamda işin yapıldığı anlatılıyorsa bu da cümlenin olumlu olduğunu gösterir. Biçimce olumsuz anlamca olumlu cümleler olumsuzluk ekleri ya da kelimelerin kullanıldığı ancak anlam olarak olumluluğun olduğu cümlelerdir.

Bu cümlelerde genellikle olumsuz anlamı taşıyan iki ek ya da sözcük bir olumlu durumu ortaya çıkarır. Yani iki “eksi”-nin çarpımı, her zaman “artı” sonuç doğurur.
O konuşmayacak değil, (konuşacak)
Bende kalem yok değil, (var)




2) Olumsuz cümle

Yüklemde bildirilen işin yapılmadığı ya da yapılmayacağı durumları anlatan cümlelerdir. Olumsuz cümle işin yapılmaması ile ilgilenen cümlelerdir. Cümlenin verdiği duygu ne olursa olsun yapılmamış ya da yapılmayacak olan bir işin anlatıldığı cümleler olumsuz cümle olarak kabul edilir. Olumsuz cümle iki grupta incelenirler:
Hem olumsuzluk ekleri ya da kelimelerinden birini almış hem de yüklemin bildirdiği işin yapılmamış olduğu cümlelerdir.

“-sız, -siz / -maz,-mez / -me,-me, yok, değil” ekleri ve sözcükleri bir cümleyi her zaman biçimine göre olumsuz yapar. Yani biçimce olumsuz bir cümle bu ek ya da kelimelerden birini mutlaka almak zorundadır.

O dediklerime kulak asmıyordu.

O yalan söylemez.

Biçimce Olumlu, Anlamca Olumsuz: 

Olumsuzluk bildiren kelimeler ya da eklerden hiçbirini almamış olan cümleler biçimce olumludur. Böyle cümleler anlam olarak işin yapılmış olduğunu bildiriyorsa biçimce olumsuz ama anlamca olumludur. Örneklerin hiçbirinde olumsuzluk eki ya da kelimesi kullanılmamıştır. Olumsuzluk anlamı cümle okunduğunda ortaya çıkar.
Sınavda “anlama göre cümle” sorulduğunda olumsuzluk ekleri ya da sözcüklerinin olup olmaması kesinlikle bizim için önemli olmayacaktır. Cümle, anlamına göre düşünüldüğünde işin yapıldığını anlatıyorsa “olumlu”, işin yapılmadığını ya da yapılmayacağını anlatıyorsa “olumsuz”dur.

Bu güzel havuzda yüzülmez mi? (Anlamı “yüzülür”. İş yapıldığın-; dan olumlu cümle oldu.)

Sanki bize yardım ediyor. (Anlamı “etmiyor”. İş yapılmadığından olumsuz cümle)
1. Akşam kan kaybından ölmüş.

2. Sana yardım etmeyecek değiliz.

3. O, işe gelmemiş olamaz.

4. Benim, size gelmeye yüzüm mü var?

5. Onun söyledikleri doğru değil.

6. Her gün yolunu gözleyeceğim.

7. Bu havada yola çıkılır mı hiç?

8. Kar nedeniyle tüm yollar kapanmıştı.