Bir sesli işaret yöntemi olan dil, aynı toplumda hayatını sürdüren veya aynı milletten olan insanların anlaşabilmeleri için en gelişmiş iletişim aracıdır. Dilin tarihi çok eski zaman dayanır ve dilin içinde de kuralları vardır. Dil, toplumun beraber  meydana getirdiği ve kullandığı canlı bir varlık, sosyal bir kurumdur.Bugün ses yapısı, şekil ve anlam bakımından birbirinden az ya da çok farklılaşmış bulunan dil veya lehçelerin, kök bakımından bilinmeyen bir tarihte birleştikleri ortak dil “ana diP’dir.

Tarihsel, bölgesel ve siyasal sebeplerden dolayı bir dilin ses, yapı ve söz dizimi özellikleriyle ayrılan kolu “lehçe”dir. Coğrafi ve kültürel etmenlerin önemli rol oynadığı lehçelerde ses, şekil ve kelime ayrılıkları anlaşılmayacak kadar çok büyüktür. Hatta lehçeleri ayrı bir dil olarak gören araştırmacılar da vardır. Türkçenln lehçeleri Çuvaşça ve Yakutçadır.




Bir dilin izlenebilen tarihi dönemlerinde ayrılmış kolu olan şive, ses ve şekil ayrılıkları ile farklılık gösterir. Ayrılıklar, lehçede olduğu kadar fazla değildir. Şivelerde, iki ayrı şivenin anlaşması lehçeler ile karıştırılmayacak kadar kolaydır.

Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Gagauz Türkçe-si, Kazak Türkçesi, Tatar (Kazan) Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Altay Türkçesi, Uygur Türkçesi, Özbek Türkçesi dilimizin şiveleridir.

Lehçe:

Şive:

Gelirim : İstanbul şivesi

Kelür men: Türkistan şivesi

Bir dilin yöre ve şehir farklılıklarına bağlı olarak söyleyişte görülen ayrılıklarına “ağız” adı verilir. Ağızlar birbirleriyle kolaylıkla anlaşabilir. Örneğin: İstanbul Türkçesinde “geliyorum”, Ege’de “gelivecem” Karadeniz’de “celeyrum”, İç Anadolu’da “geliyom”, Doğu’da “gelirem” şeklinde söylenir.Bir dilin yöre ve şehir farklılıklarına bağlı olarak söyleyişte görülen ayrılıklarına “ağız” adı verilir. Ağızlar birbirleriyle kolaylıkla anlaşabilir. Örneğin: İstanbul Türkçesinde “geliyorum”, Ege’de “gelivecem” Karadeniz’de “celeyrum”, İç Anadolu’da “geliyom”, Doğu’da “gelirem” şeklinde söylenir.

Aynı dil içerisinde bilinen en eski dönemdeki ses, şekil ve kelime ayrılıkları birbirlerini anlamayacak kadar çok olan LEHÇE, aynı dil içinde birbirlerini az çok anlayabilecekleri bir yapı içerisinde oluşmuş ses ve şekil ayrılıkları ŞİVE, aynı dil içinde birbirlerini kesin olarak anlayabilen ve sadece yöresel farklılıklann oluştuğu kol ise AĞIZ’dır.

Argo

Aynı mesleğe sahip olan ya da aynı topluluk içinde yaşayan kişilerin ortak dil veya sözcük dağarcığı “argo” olarak adlandırılır. Argo için sokak ağzı da denilmektedir. Bazı edebî eserlerde argolu konuşmalara yer verilmektedir.

Kesik atmak (çalmak, almak), üfürmek (kafadan atmak), mangır (para), manita (kız), bıçkın (kabadayı), çift dikiş (bir sınıfta iki yıl okumak)

Jargon

Sadece belli bir grup arasında kullanılan ve grubun üyeleri tarafından keşfedilmiş, başkalarının anlamadığı yapay dildir. Jargondaki asıl amaç grubun üyeleri arasındaki dayanışmayı pekiştirmek veya grup üyeleri arasındaki sırları korumaktır. Örneğin, öğrencilerin kendi aralarında oluşturdukları kuşdili ya da değişik birtakım çizgilerle meydana getirdikleri ve sadece kendilerinin bildikleri yapay harfler jargona örnektir.

JARGON kelimesini kargon olarak çağrıştıralım. Sana gelen senin KARGON, sadece sana ve göndericiye özeldir ve üçüncü şahsın görmesi imkansızdır. JARGON da sadece kaynak ve alıcı arasında özel olan ve başkasının anlamadığı sadece karşılıklı iki tarafın keşfettiği yapay dildir.