implant

Dolaylı Tümleç-Nedir-Kısaca-Hakkında Bilgi

Dolaylı Tümleç, cümlede yönelme, uzaklaşma ve bulunma bildirerek yüklemdeki iş veya oluşun yerini belirten kelime veya kelime öbekleridir. Dolaylı tümleç olan kelimeler “-e, -de, -den” hal eklerini alırlar. Dolaylı tümleci bulmak için yükleme “neye, nede, neden; nereye, nerede, nereden, kime, kimde, kimden gibi sorular sorulur. Yani “kim ve ne” sorularına eklenen “-e, -de, -den” hal ekleri dolaylı tümleci sorularıdır.

Bazı durumlarda “-e, -de,- den” ekini alan bir sözcük yüklemi zaman ve durum bakımından niteleyen zarf tümleci görevinde kullanılabilir. Bu nedenle cümlede bu hal eklerini gördüğümüz her kelimeye dolaylı tümleç dememeliyiz.

Kasımda hüzün başkadır. (zaman bildiren zarf tümleci)

Otobüste avakta gittik, (durum bildiren zarf tümleci)

Birden fazla zarf tümleci çeşidinin yer aldığı cümlelerde öge sayısı bulunurken farklı türden her zarf tümleci ayrı ayrı sayılır. Çünkü hepsi farklı sorulara cevap verir.
Gülsen dün gece Özne Z.T. (Zaman) sabaha kadar Z.T. (Miktar) horlayarak uyudu. Z.T.(durum) yüklem.
Bu cümle “beş ögeli”bir cümledir.

Müdür carsıva gitti, (nereye)

Müdür ofiste çalışıyor, (nerede)

Müdür, çalışanlara baktı, (kime)

Müdür babasında kalıyor (kimde)

Müdür misafirlerinden geliyor, (kimden)

Müdür internete göz atıyor, (neye)

Havuzun suyuna baktık ve biraz ilaç kattık, (iki yüklem için de ortak)

Yüzündeki gülüşe, bakısındaki manava, hareketlerindeki inceline hasta olduk. (dolaylı tümleçler tek bir yükleme bağlandı)

Soru sormaya kimse cesaret edemedi, (fiilimsi ile oluşmuş dolaylı tümleç)

Adam karşıya geçerken sağına soluna baktı, (ikileme ile oluşmuş dolaylı tümleç) 

Küçük bir evde oturuyoruz, (sıfat tamlamasıyla oluşmuş dolaylı tümleç)

Ondan bir şey istemem ben. (zamir türünden sözcükle oluşmuş dolaylı tümleç)

Sorularda karşılaştığımız “dolaylı tümlecin açıklayıcısı” ibaresine dikkat etmeliyiz. Dolaylı tümleçten sonra onu açıklayan sözcük ya da sözcük grupları ara sözlerdir ve bu arasözler de dolaylı tümleç olarak adlandırılırlar. Arasöz-ler iki virgül, iki kısa çizgi ya da ayraç arasında yer alır.

Dünyanın en güzel şehrinde     İstanbul’da, yaşıyorum.

 Dolaylı Tümleç                           Açıklayıcısı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir