İslamiyet’ten önceki dönemde Türk toplulukları arasında sözlü kültür gelişmiştir.Buna bağlı olarak, sözlü edebî türler öne çıkmıştır.Sözlü edebiyatın en önemli örnekleri destanlar ve efsanelerdir.

Türk destanları; Türk toplumunun gelenekleri, inançları, töreleri, bağımsızlık mücadeleleri hakkında bilgi sağlayan önemli kaynaklardır.

TÜRK DESTANLARI .

İskitLer Alp Er Tunga Destanı

Hunlar Oğuz Kağan Destanı

Kök Türkler Ergenekon Destanı

Uygurlar Türeyiş ve Göç destanları




Kırgızlar Manas Destanı

Türk sözlü edebiyatının diğer önemli türleri sav, sagu ve koşuktur.

Sav: Türkierin hayat tazları hakkında bilgi veren edebiyat türüdür.

Sagu: kaybedilen (ölen) büyükler için söylenen övücü sözlerden oluşmaktadır.

Koşuk; av zamanlarında, şölen veya toy olarak anılan ziyafetlerde ve önemli günlerde söylenen şiirlerdir.

Türk tarihinin ilk Türkçe metinleri Kök Türkler Döne-mi’nde VIII. yüzyılda ortaya koyulan Kök Türk (Orhun) Yazıtları’dır

Kök Türk alfabesi ile yazılmış olan bu abidelerden birincisi 727’de Vezir Tonyukuk tarafından, İkincisi’de Kül Tegin adına, üçüncüsü ise 735’te Bilge Kağan adına diktirilmiştir. Bazı tarım ürünü adlarının Türkçede var olması, tarım yapıldığını; demir, bakır, altın gibi kelimelerin varlığı ise madenlerin kullanıldığını ve işlenebildiğini göstermektedir.
Türkler millî benliklerini korumak için dillerinin korunmasına önem vermişlerdir. Örneğin, Uygurlar Manihaizm’i benimsemelerine rağmen, bu dinin kavram ve terimlerini Türkçe karşılıkları İle kullanmışlardır.

Uygurların çeşitli yabancı kavramların Türkçe karşılıklarını kullanmaları, milliyetçi özelliklerinin bir göstergesidir.Kitabelerin bir yüzü Çince, diğer yüzü ise Kök Türk alfabesiyle yazılmıştır.Danimarkalı Thomsen tarafından XIX. yüzyıl sonlarında okunan kitabelerin Kök Türklere ait olduğu kanıtlanmıştır.

“Türk” adının geçtiği ilk Türkçe metinler olan Kök Türk (Orhun) Kitabeleri, Türk devlet adamlarının millete karşı sorumluluklarını ifade ettikleri metinlerdir.

Kitabelerde rastlanan “açların doyurulduğu, çıplakların giydirildiği” ifadesi, Türk devletlerinin sosyal sorumluluk yönünün ağır bastığını göstermektedir.

Diğer aramalar:ilk türk devletlerinde yazı dil ve edebiyat,orta asya türk edebiyatı