İtalyan edebiyatı başlangıçtan günümüze kadar dört ana başlık altında toplanabilir.

Rönesans dönemi italyan edebiyatı

Bu dönemde halk dilini bir edebi dil haline getiren şair Dante, bir bakıma İtalyan edebiyatının kurucusu sayılır. Bu dönemde lirik şiir alanında Petrarca ve küçük hikâye türünün kurucusu ve ilk büyük sanatçısı Giovanni Baccacio’yu saymak mümkündür.

XV. yüzyılda İtalyan edebiyatında radikal hareketler gözlemlenir. Bu dönem, İtalyan edebiyatının hümanist devrini oluşturur. Yazarlar, Yunanca ve Latince öğrenmeye başlarlar. Bu yönden de hümanistlik İtalya’da Yunanca ve Latince bilenler anlamına gelir.

XVI. yüzyıl, İtalya’da II. Rönesans devri olarak kabul edilir. Bu devirde Ariosto, Tasso İtalyan edebiyatının en büyük şairleri olarak göze çarpar.




İtalyan edebiyatı klasik dönem (XVIII. – XIX.YY)

Bu dönemde Italyan edebiyatı klasisizmin etkisindedir. Tiyatroda Maffei, Goldini, hiciv türünde Parini ve tragedya da Alfieri önemli sanatçılardır.

İtalyan edebiyatı romantik dönem (XIX.YY)

Bu dönemde ise romantizm akımının etkisi hakimdir. Romanda Menzoni, hatıra türünde Pellico ve şiirde Leopardi önemli sanatçılar olarak göze çarpar.

İtalyan edebiyatı realist dönem

Bu yüzyılda realizmin etkisi hakimdir. Roman türünde G. Verga hakimdir. Anunzio, Pirandello, Pave-se diğer önemli sanatçılarıdır.

-13. yüzyıl sonlarından itibaren Eski Yunan ve Latin Edebiyatı’nı örnek alan ve “ideal insan” arayışına giren sanatçılar yetişmiştir. Bu sanatçılara “hümanist’denmiştir.

-Hümanizm, felsefede “bütün insanları kardeş sayan; din, dil, ırk farkı gözetmeksizin herkesi seven, kucaklayan anlayış” olarak tanımlanır. Edebiyatta ise “yeniden doğuş (rönesans)” anlamına gelir. 14 ve 16. yüzyıl sonları arasında Avrupa’nın geniş kesiminde benimsenmiş bir edebiyat akımıdır.

Hümanizm, kilise ve devlet baskısına dayanan Orta Çağ zihniyetine karşı çıkmış, eski Grek ve Latin kültürüne yöneliş olarak belirmiştir. Hümanistler, Hristiyanlığın görüşlerine karşı çıkmış, antik dönem eserlerine büyük hayranlık duymuşlardır. Önce İtalya’da ortaya çıkmış, sonra İspanya, Portekiz, Fransa, İngiltere ve Almanya’da görülmüştür.

-Hümanistler, üslup ve biçime çok önem vermişler, antik çağının dünya görüşünün konularını taklit etmişlerdir.

Eseri: Karakterler

Dante alighieri kimdir (1265-1321)

-Rönesans çağını açan sanatçıların başında gelir.

-İtalyancayı yazı dili yaparak İtalyan edebiyatının kurucusu olmuştur.

-Aristo felsefesine bağlanmış, insanların akıl ve din yoluyla mutlu olacağını ileri sürmüştür.

-Yapıtlarında insanla toplum arasındaki bağı göstermeye çalışmıştır.

-En önemli eseri, terzarima biçimiyle yazdığı Di-viana Commedia (İlahi Komedya)dır. Yazar, bu eserinde Sümer’lerin Gılgamış Destam’ndan esinlenmiştir.

-Dante bu eserinde ruhların meçhul alemine bir seyahat etmektedir. Yolculuğa Hz. İsa’nın doğum gününde başlar ve yolculuk yedi gün sürer.

-Alegorik bir eserdir. Suç ve ceza ekseninde yoğunlaşmıştır.

Eseri: İlahi Komedya

Francesco petrarca kimdir (1304-1375)

-Dünya nimetlerine düşkün, yaşama sevinci ve heyecanı olan bir şairdir. Merak ve coşku onun edebi hayatının özetidir.

-Eserlerini, Latince ve İtalyaca yazmıştır. Aşkın her türlü görünüşü üzerinde durmuş, İtalyanca şiirlerini “Türküler”(Conzoniere) adlı kitabında toplamıştır.

-Ona asıl ünü kazandıranlar ise halk diliyle yazdığı eserlerdir.

-Dante’nin etkisinde kalmış; sone, terzarima, balad gibi nazım şekillerini çok kullanmıştır.

Eseri: Türküler

Giovanni boccaccio kimdir (1313-1375)

-Manzum ve mensur birçok eser yazmasına rağmen daha çok küçük öykü türünün ilk örneği kabul edilen Decameron (On Gün) adlı eserindeki küçük öyküleriyle tanınmıştır. Eser 1348 yılında Florensa’da baş gösteren büyük bir veba salgını sırasında üç kadın yedi erkeğin anlattıkları hikâyelerden oluşur.

Eseri: Decameron

Ariosto kimdir (1474-1533)

-Rönesans Devri edebiyatının en önemli sanatçısıdır. Destan türünde başarılı olmuştur.

-En ünlü eseri destan türündeki Çılgın Oriando’dur (Yapay Destan). Bu eserinde Hristiyanlarla Müs-lümanlar arasındaki savaşları anlatır.

Eseri: Çılgın Orlando

Torquato tasso kimdir   (1544-1595)

Rönesans döneminde destan türünün en başarılı sanatçılarından olup eserlerinin konularını Orta Çağ’dan almış ancak biçim bakımından Hemeros’u taklit etmiştir.

-I. Haçlı Seferi’nde Kudüs’ün alınışını anlatan “Kurtarılmış Kudüs” adlı yapay destanı çok önemlidir.

Eseri: Kurtarılmış Kudüs