implant

Marmara Bölgesinin Özellikleri Kısaca

Bölge adını kendi toprakları içinde bulunan Marmara Denizi’nden alır. 67.300 km2‘lik alanı ile Güneydoğu Ana­dolu Bölgesi’nden sonra en küçük bölgedir.

Marmara Bölgesinin Yer Şekilleri

Marmara Bölgesi yer şekilleri sade ve ortalama yükseltisi en az olan bölgedir. Bölgede çok yüksek dağlar yoktur. Ovalar, platolar ve hafif dalgalı düzlükler geniş yer kaplar. Bu nedenle bölgenin ortalama yükseltisi 300 m ci­varındadır. Trakya kesiminin en belirgin engebesi Karadeniz’e paralel uzanan ortalama 700-800 m yükseltiye sahip Yıldız Dağları’dır. Bölgenin Anadolu kesiminde yüksek bir sırt şeklinde uzanan Samanlı Dağları bulunur. Uludağ ise Güney Marmara Bölümü’nde bölgenin en yüksek dağıdır. Biga Yarımadası bölgenin en engebeli yöresidir.

Bölgenin düzlükleri Trakya’da Ergene Havzası ve Meriç Ovası, güneyde ise tektonik oluşumiu Bursa, İnegöl, Karacabey, Gönen, Susurluk ve Balıkesir ovaları ile doğuda Adapazarı Ovası’dır.

Kuzey Anadolu fay hattının bir kısmının bölgede yer almasından dolayı bölge 1. dereceden deprem kuşağı üzerinde yer alır.

Bölgedeki İstanbul ve Çanakkale boğazları eski akarsu vadilerinin deniz yükselmesi ile su altında kalması sonucu oluşmuştur. Boğazlarda seviye ve yoğunluk farkından dolayı oluşan akıntı sistemleri bulunur.

Bölgenin ortasında yer alan Marmara Denizi çökme sonucu oluşmuştur. Kuzey kıyıları dik falezli, güney kıyıları girintili, çıkıntılıdır. Bölgenin başlıca körfezleri İzmit, Gemlik, Bandırma, Erdek ile Ege Denizinde yer alan Saroz Körfezidir.

Marmara bölgesinin yer şekillerini etkileri

  1. Ekili-dikili arazi oranı en fazla olan bölgedir.
  2. Ulaşım kolay ve gelişmiştir.
  3. Akarsu yatak eğiminin az olmasına bağlı olarak akarsuların hidroelektrik enerji potansiyelleri azdır.

Marmara bölgesinin  akarsu ve gölleri

Marmara Bölgesi akarsu ağının sık olduğu bölgelerimizdendir. Önemli akarsuları Ergene, Meriç, Susurluk ve Sakarya’dır. Yükseltisinin az olması nedeniyle akarsuların akış hızı ve enerji potansiyeli azdır. Sanayileşmenin etki- siyle akarsularda kirlilik oranı fazladır. Akarsuların kış ve ilkbaharda su seviyesi yükselir, yaz mevsiminde düşer.

Bölgenin gölleri güneyde Manyas, Ulubat, İznik, Sapanca tektonik kökenli olup, suları tatlıdır. Çatalca Yarımadası’nda kıyı setleşmesi sonucu oluşmuş Büyük Çekmece, Küçük Çekmece ve Durusu (Terkos) gölleri bu­lunur.

-Marmara bölgesinin iklimi

-Marmara Bölgesi’nde iklim çeşitliliği fazladır. Bölge yurdumuzda etkili olan iklimlerin geçiş alanıdır. Bu nedenle Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim özellikleri görülür. Ancak her üç İklimde değişikliğe uğramıştır. Güney Marmara Bölümü’nde görülen Akdeniz iklimi, yaz kuraklığının daha kısa ve daha hafif, kışların biraz daha soğuk olması ile asıl Akdeniz ikliminden ay­rılır. Bölgenin Karadeniz kıyılarında Karadeniz iklimi etkileri görülür. Buna karşılık Trakya’nın iç kesimlerinde yağışlar azalır ve iklim karasallaşır. Böl­genin bütün yörelerinde en yağışlı mevsim kış, en kurak mevsim yazdır.

İklim özellikleri bölgenin bitki örtüsüne yansır. İklim çeşitliliğinin fazla olması bitki örtüsü ve tarımsal ürün çeşidini artırmıştır. Güney Marmara’da maki, Trakya’nın iç kesimlerinde bozkır, Karadeniz kıyılarında ormanlar bu­lunur. Bölge Türkiye orman varlığının % 13’ünü barındırır. İklimdeki çeşitlilik buğday, arpa, pamuk, fındık, zeytin gibi yetişme koşulları birbirinden farklı tarım ürünlerinin bir arada yetişmesini sağlamıştır.

Marmara bölgesinin bölümleri

Yıldız Dağları Bölümü

-Bölüm Trakya’nın kuzeydoğusunda Yıldız (Istranca) Dağları’yla kaplıdır. Alçak olmasına rağmen iklim ve bitki örtüsü bakımından önemli bir etkiye sahiptir. Dağların denize dönük yamaçlarına bol yağış düşer, bu nedenle bölgenin orman bakımından en zengin bölümüdür. Yer şekillerinin engebeli ve önemli ulaşım yollarına sapa kalması bölümün gelişmesini engellemiştir.

Bölgenin nüfus yoğunluğu en az olan bölümüdür. Dağların güney eteklerindeki düzlüklerde tahıl, ayçiçeği, şekerpancarı, mısır ve patates tarımı ile küçükbaş hayvancılık yapılır. Ormancılık ve hayvancılık bölümdeki en önemli ekonomik faaliyettir. Sanayi gelişmemiştir. Başlıca sanayi tesisleri peynir, tereyağı imalathaneleri, bitkisel yağ fabrikaları ile çimento ve cam fabrikasıdır.

Ergene Bölümü

Çevresi orta yükseklikteki dağlarla çevrili Trakya’nın iç kesimidir.’Bölüm Marmara Bölgesi’nin en az yagîşalan Çevresi orta yükseklikteki dağlarla çevrili Trakya’nın iç kesimidir.’Bölüm Marmara Bölgesi’nin en az yagîşalan
ve en kurak kesimidip Yazlar sıcak, kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır.

Bu nedenle doğal bitki örtüsü bozkır (step) dır. Ergene havzası kara ve demiryolu ulaşımı yönünden Avrupa’yı Anadolu’ya bağlamasından dolayı uygun bir konuma sahiptir. Yer şekillerinin elverişli ve toprağın verimli olması nedeniyle yurdumuzun önemli tarım Yanlarındandır. Bölümde ayçiçeği, üzüm, tahıl, pirinç, şekerpancarı ve susam yetiştirilir.

Ülkemiz ayçiçeğinin büyük bölümü bu kesimden karşılanır. Bölümün en önemli yer altı kaynağı Hamitabat’tan çıkarılan doğalgazdır. Bölümde Alpullu Şeker Fabrikası, Tekirdağ İçki Fabrikaları, Çerkezköy’de dokuma, beyaz eşya ve temizlik maddeleri, ayrıca birçok yerde bitkisel yağ, peynir, tereyağı fabrikaları bulunur. Hamitabat’da doğal gazla çalışan termik santral bulunur.

Güney Marmara Bölümü

Alan olarak bölgenin en büyük bölümüdür. Yer şekilİerfBakımından ovaların geniş alan kapladığı bölümde tektonik oluşumlu Karacabey, Bursa, İnegöl, Balıkesir ve Gönerı ovaları bulunur. Bölümde Akdeniz ikliminin etkisiyle yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Biga yarımadası ve çevresi bölgenin en engebeli yöresidir. Bu nedenle bu yörede nüfus yoğunluğu azdır.

Nüfus daha çok oyalarda toplanmıştır. Bölümde zeytin, tütün, ayçiçeği, tahıl, pamuk, şekerpancarı, sebze ve üzüm yetiştirilir. Ayrıca besi hayvancılığı, tavukçuluk ve ipek böcekçiliği gelişmiştir. Bölümün önemli yeraltı kaynakları bor (Susurluk, Bigadiç), volfram (Uludağ), linyit (Çan) ve mermer (Bilecik, Marmara Adası) ’dir.

Bölüm sanayi bakımından gelişmiştir. Sanayinin en fazla geliştiği yer Bursa’dır. Başlıca sanayi kolları: Otomotiv, dokuma (Bursa), seramik (Bozüyük), mobilya (İnegöl), gübre, sülfirik asit (Bandırma), kağıt, gıda, çimento (Balıkesir), beyaz eşya, bitkisel yağ, konserve ve şeker fabrikalarıdır.
Yalova çevresinde kaplıca ve çiçekçilik gelişmiştir. Ayrıca doğal güzellikleri ve Uludağ kış sporları önemli turizm potansiyelleridir.

Çatalca-Kocaeli Bölümü

Boğazın iki yakasında bulunan Çatalca ve Kocaeli yarımadalarından oluşur. Bölümün Karadeniz’e dönük kısımlarında Karadeniz iklimi güneyde ise Akdeniz ikliminin etkileri görülür. Bölümün İklim özelliklerine bağlı olarak Karadeniz kıyı kesiminde orman, Marmara denizi kıyılarında ise maki bulunur.

Çatalca-Kocaeli Bölümü Marmara Bölgesi ve Türkiye’nin nüfus yoğunluğu en yüksek bölümüdür. Göçlerden dolayı nüfus artış hızı ve kentleşme oranı yüksektir. Bölümde yer alan en önemli kent İstanbul’dur. İstanbul ülke-mizîrhsanayi, ticaret, bankacılık ve kültür merkezidir. Türkiye’de sanayinin en fazla geliştiği bölümdür. Buna bağlı olarak iş imkanlarının fazla olması nedeniyle en fazla göç alan bölümdür. Enerji tüketimi ve endüstride çalışan nüfus oranı fazladır. Önemli sanayi tesisleri; dokuma, konfeksiyon, deri, ilaç, otomotiv, petro-kimya, madeni eşya, elektrik-elektronik, seramik ve gıdadır.

Bölümde özellikle Adapazarı ovasında fındık, tütün, şekerpancarı, zeytin, mısır ve sebze tarımı ile besi hayvancılığı, mandıracılık, arıcılık, ipek böcekçiliği ve kümes hayvancılığı yapılır.

Nüfus ve Yerleşme
‘l 2000 yılı sayım sonuçlarına göre bölge nüfusu 17.3 milyondur. Km2ye 241 kişi düşer. Türkiye’nin en fazla nüfus barındıran ve nüfus yoğunluğu en fazla olan bölgesidir. Bölge dışından yaşanan göçlerin etkisiyle nüfus artış hızı en fazla olan bölgedir. Bölgede Çatalca-Kocaeli Bölümü ile Güney Marmara ovalarında nüfus yoğunluğu fazla, Yıldız Bölümü ve Biga Yarımadası’nda nüfus yoğunluğu azdır. Kentsel nüfus oranı en fazla olan bölgedir. Toplam nüfusun % 79’u kentlerde yaşar. Sanayi ve hizmet sektöründe çalışan nüfus oranı en fazla olan bölgedir.

Tarım ve Hayvancılık

Bölgede yükseltinin az olması ve düzlüklerin geniş yer kaplaması tarımsal etkinliklerin geniş alanlarda modern yöntemlerle yapılmasını sağlamıştır. Ayrıca iklim çeşitliliği tarımsal ürün çeşidini artırmıştır. Yer şekillerinin sade ve alçak olmasına bağlı olarak eklli-dikili arazi oranı en fazla olan bölgedir. Ancak bölgedeki üretimin tüketimi karşılayamamasından diğer bölgelerden tarımsal ürünler alır. Bölge Türkiye ayçiçeği üretiminin % 78’ini, pirinç üretiminin % 62’sini, zeytin üretiminin % 28’ini, fındık üretiminin % 15’ini, buğday üretiminin % 19’unu karşılar, bunların dışında şekerpancarı, tütün, pamuk, üzüm, mısır, çeşitli meyve ve sebze yetiştirilir.

Bölgenin hayvansal ürünler bakımından önemi büyüktür. Hayvancılık faaliyetleri daha çok bölge nüfusunun et, süt, yumurta ihtiyacını karşılamaya yönelik ahır ve kümes hayvancılığı şeklindedir. Tüketici nüfusun fazla olması nedeniyle besi ve kümes hayvancılığı bakımından en gelişmiş bölgedir. Güney Marmara Bölümü’nde özellikle Bursa çevresinde yoğun olarak ipekböcekçiliği yapılır. Boğazların balık besin maddesi bakımından zengin olması ve göç yolları üzerinde bulunması sonucu balıkçılık gelişmiştir.

Yeraltı Kaynakları

Bor minerali (Susurluk, Bigadiç), volfram (Uludağ), doğalgaz (Hamitabat), linyit (Çan, Biga), mermer (Bilecik,. Marmara Adası) çıkarılır.

Sanayi

Türkiye’nin sanayi bakımından en gelişmiş bölgesidir. Sanayi sektöründe çalışan nüfusun yarısı bu bölgededir. Sanayi tesisleri daha çok İstanbul, İzmit ve Bursa çevresinde yoğunlaşmıştır. Yurdumuzda üretilen enerjinin yaklaşık % 43’ü bölgede tüketilir. Önemli sanayi tesisleri; otomotiv, dokuma, konfeksiyon, elektrik-elektronik, beyaz eşya, lastik, plastik, cam, ilaç, kimyevi maddeler, gübre, sigara, içki, madeni eşya, gemi, bitkisel yağ, konserve (İstanbul), petro-kimya, kağıt, seramik, otomotiv fabrikaları (İzmit), şeker (Alpullu – Kırklareli, Adapazarı, Susurluk) bölge genelinde konserve, bitkisel yağ, seramik (Bilecik, Çanakkale, İzmit), mobilya (Bursa – İstanbul), kağıt (İzmit, Balıkesir) yünlü dokuma (Bursa), ipekli dokuma (Bursa, Gemlik, İstanbul), gübre (Bandırma, İstanbul), otomotiv (Bursa, İstanbul, İzmit Sakarya) ve boraks (Bandırma) işletmesidir.

Turizm

– Marmara Bölgesi’nin doğal, kültürel ve tarihsel zenginliği ile turizm etkinliklerinin çeşitliliği nedeniyle Türkiye’ye gelen turistlerin yaklaşık yarısı bu bölgemizi ziyaret etmektedir. Turizmden elde edilen gelir bakımından ilk sırada yer alır. Boğazların varlığı, Bizans, Roma ve Osmanlı mimarisinin örnekleri, müzeler, fuar ve festivaller İstanbul’un turistik önemini artırmıştır. Güney Marmara kıyılarında deniz turizmi, Yalova – Bursa çevresinde termal turizm, Uludağ’da kış turizmi ile Çanakkale sınırları içinde kalan antik Truva kenti bölgenin önemli turizm değerleridir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir