Yenileşme Dönemi

Kuruluşundan XVI. yüzyılın sonlarına kadar sürekli gelişme ve ilerme içinde olan Osmanlı toplumu, bu yüzyılın sonlarından itibaren eski gücünü yitirmeye başladı ve ilerleme hızı da yavaşladı.

Kapitülasyonlarla gayrimüslim Osmanlı halkının bir nevi himayesine halka kazandırdıklarını iddia eden yabancı devletlerin etkisiyle çeşitli mezheplere mensup Hristiyan halkın hükümet tarafından idaresinde bazi sorunların ortaya çıkması
Kanuni Sultan Süleyman’dan sonra Osmanlı yöneticilerinde bozulmaların başlamasıMacaristan’ın fethinden sonra İmparatorluğun doğal sınırlarına ulaşması ve daha fazla ilerleyeceği alanların bulunmaması




Osmanlının Avrupa’da gelişen savaş teknolojilerine ayak uyduramaması ve düzenli Avrupa orduları karşısında direnememesi

XVII. yüzyılın ortalarından sonra savaşların gelir getirmekten ziyade büyük giderlere yol açması Büyük ulusların (çok uluslu devlet) tamamı gibi çeşitli dinlere, mezheplere inanan farklı dillerle konuşan birçok kavme hakim Osmanlı İmparatorluğu’nun halkını maddi, manevi etkilerden uzlaştırarak birleştirmede etkili olamamasından kaynaklanmaktadır.

Bütün bunlardan sonra Osmanlı yenilik arayışlarına girdi. XVII. yüzyılda Lale Devrinde bazı yenilik girişimlerinde bulunuldu. Ancak bu girişimler köklü değişimden çok uzaktı.

Kültür alanında yapılan yenilikler

-Bu dönemde yapılan yeniliklerin başında matbaanın kurulması gelir. Çünkü yazılı metinlerin paylaşıiması ve üretilmesi buna bağlıdır.

XIX. yüzyıldaki önemli gelişmelerden biri pozitivizmdir. Dönemin aydınlarının etkilendiği pozitivizm, “gerçeğin sadece deney ve gözlemlerle tam olarak bilinebileceğini savunan felsefe”dir.Bu felsefeyi August Comte sistemleştirmiştir. Bu j düşünceyi Türk kamuoyuna ilk tanıtan ise Beşir Fuat’tır.

– Osmanlı İmparatorluğu XVIII. yüzyıldan itibaaren çözülme ve çökmeye başlamıştır.

-Bu kötü gidişi durdurmak için XIX. yüzyılda Mustafa Reşit Paşa, Osmanlının klasik idare örgütünün kökten değiştirilmesi gerektiğine inanır. İnançlarını padişahın ağzından kaleme aldığı ünlü bildirisiyle yükümlenir. Mustafa Reşit Paşa, Tanzimat Fermam’nı Gülhane Parkı’nda okur.

Askeri Alanda ve Yönetim Alanında Yapılan Yenilikler:

-Osmanlı Devleti’nde yenilikler önce askeri alanda görülür. İlk yenilik I. Mahmut Döneminde (1731) Hendesehanenin açılmasıdır.

-Bu kurumda orduya fen öğretimi yapacak elemanlar yetiştirmek amaçlanır.

-Daha sonra Padişah III. Mustafa, Osmanlı donanmasının Ruslarca yakılması üzerine denizcilikte yenilik yapmayı düşünerek 1773’te Fransızların da yardımıyla Mühendishane-i Bahr-i Hümayun’u kurar.

-III.Selim, kalıcı yeniliklerin yapılmasını kararlaştırdı. Yeniçeri Ocağı’nın yanında Nizam-ı Cedit adıyla yeni bir askeri güç oluşturdu.

-Sonra bu orduya hizmet verecek elemanları yetiştirmek için hem donanma hem tüm ülke için hekim yetiştirecek Tıphane kuruldu (1806).

-II. Mahmut, yeniçerilerin ayaklanması bahanesiyle, eskiden beri yapılacak yeniliklere ayakbağı olan Yeniçeri Ocağı’nı 1826’da kaldırdı.

Avrupa’da Sanayi Devrimi ile beraber silah sanayisinde de teknolojik gelişmeler hızlandı. Bu durum Osmanlı ordusunun savaşlarda yenilmesine sebep oldu. Bu nedenle Avrupa’daki askeri gelişmelerden yararlanma yoluna gidildi.

Toplumsal Alanda Yapılan Yenilikler:

Toplumsal alandaki yeniliklerden biri 1831’de Türkiye’de ilk kez nüfus sayımının yapılmasıdır.Osmanlı Devleti, Fransız İhtilali’ni Fransa’nın iç sorunu olarak değerlendirip tarafsızlığını ilan etmişti. Hatta bu rejimi tanıyarak Fransa ile olan iyi ilişkilerini de sürdürmüştü. Fakat 1798’de Napolyon’un Mısır’ı işgal etmesi üzerine iki ülke arasındaki ilişkiler bozuldu.

Sömürgelerini Ingiltere’ye kaptıran Fransa, I. ünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı topraklarından ayrılan Suriye ve Lübnan’ı himayesi altına aldı.Posta teşkilatı kurulmuştur (1834).

Toplumsal alandaki yenilikler yaşam tarzında ve kıyafette de kendini gösterdi. Yeni ordunun ceket ve pantolonlardan oluşan bir üniforma giymesi bu dönemde kararlaştırıldı. Sonra buna fes eklendi.
Avrupai tarzda maşalar, sandalyeler ve koltuklar kullanıldı.

-Sarayda yabancı diplomatlar, Avrupa protokolüne göre kabul edildi. Padişah, yeniliklere öncülük etti. Opera ve balelere gitti, yabancı elçiliklerde verilen resepsiyonlara katıldı, sakalını keserek yurt gezilerine çıktı.
Kültür ve Eğitim Alanında Yapılan Yenilikler:

-Bu dönemde yapılan yeniliklerin başında matbanın kurulması gelir. Çünkü yazılı metinlerin paylaşıiması ve üretilmesi buna bağlıdır.

XIX. yüzyıldaki önemli gelişmelerden biri pozitivizmdir. Dönemin aydınlarının etkilendiği pozitivizm, “gerçeğin sadece deney ve gözlemlerle j tam olarak bilinebileceğini savunan felsefe”dir. Bu felsefeyi August Comte sistemleştirmiştir. Bu j düşünceyi Türk kamuoyuna ilk tanıtan ise Beşir i Fuat’tır.

-Osmanlı İmparatorluğu XVIII. yüzyıldan itibaren çözülme ve çökmeye başlamıştır.

-Bu kötü gidişi durdurmak için XIX. yüzyılda Mustafa Reşit Paşa, Osmanlının klasik idare örgütünün kökten değiştirilmesi gerektiğine inanır. İnançları-, nı padişahın ağzından kaleme aldığı ünlü bildirisiyle yükümlenir. Mustafa Reşit Paşa, Tanzimat Fermam’nı Gülhane Parkı’nda okur.

Tazminatın getirdiği yenilikler

Tanzimat Fermanı’nı ilan edince Osmanlı Devleti; siyaset, idare, eğitim alanlarında Batı uygarlığına resmen katılmış oluyordu.

-Osmanlı toplumunda düşünceden hayat biçimine kadar yeni bir düzenlemeye gidildi. Tanzimat’ın doğuş sebebi “Osmanlı’nın gelişen Batı’ya ayak uyduramaması karşısında gerilemesi”ydi.

-Tanzimat’la bu gerilemeye dur denilecek ve batı uygarlıkta yakalanacaktı

-Tanzimat Fermanının yürürlüğe konulmasını bir yenileşme, bir düzenleme olmaktan ileri gidemeyen Doğu’ya Batı’yı getirme çabası olarak değerlendirilebilir.

-XIX. yüzyılın önemli gelişmelerinden olan pozitivizm Tanzimat aydınlarının etkilendiği bir akımdır.

-Osmanlı Devleti’nde modernleşme çabaları ilk önce askeri alanda, sonra fen bilimleri, kılık kıyafet gibi alanlarda başlamış ve giderek devletin idari ve anayasal sistemini de kapsamıştır. Aydınlarla birlikte Osmanlı padişahları da Tanzimat’la birlikte ısrarlı bir şekilde modernleşmenin gereğini kavramışlardır.