Türk-islam devletlerinde ekonomi hayatında hareketliliğin korunması ve davam etmesi için büyük bir emek sarf edilmiştir. Tolunoğulları, aldıkları tedbirlerle Mısır’da ticaretin ve tarımın gelişmesini sağlamışlardır.

Tolunoğlu Ahmet’in en önemli hedeflerinden birisi, Mısır ve Suriye üzerinden geçen ticaret yollarının kontrolünü elinde tutmak olmuştur.

Ayrıca Tolunoğulları tarafından tarımın geliştirilmesi için bentler ve su kanalları yapılmıştır. Mısır, bu tedbirler sayesinde ekonomik bakımdan çok yüksek bir seviyeye ulaşmıştır. Halkın, gelir dağılımında önemli ölçüde pay sahibi olduğu görülmektedir.

Karahanlılar, Orta Asya’da yaşadıkları bölgelerde tarım üretimini artırmak için gayret sarf etmişlerdir. İpek Yolu’nun Karahanlı topraklarından geçmesi nedeniyle ticaretle de ilgllenilmiştir.




Her çeşit ziraat ürünü, madeni eşyalar, ipek ve yünlü dokumalar Karahanlı halkın önemli ticaret çeşitlerindendir, Buhara, Semerkant gibi Türk şehirleri önemli ticaret merkezleri durumuna getirilmiştir.

Gazneliler, özellikle Kuzey Hindistan’ı ele geçirdikten sonra ticarete önem vermişlerdir. İpek ve Baharat yollarının ülke topraklarından geçmesi, Gaznelilerin ekonomik zenginliğe kavuşmasını sağlamıştır.Ayrıca Gaznelilerin ziraat üretimini artırmak amacı ile su bentleri yapmışlardır.

Selçuklular Türkistan, İran, Azerbaycan, Irak, Suriye ve Anadolu toprakları üzerinde yaşadıkları için buralardan geçen önemli ticaret yollarının kontrolüne sahiptiler. Ticaret yollarının güvenliğinin sağlanması Selçuklular için öncelikli konular arasındadır. Bu yollarda yolculuk yapan kervanlar askerî birlikler tarafından korunmuştur.

Ticaret yolları üzerinde belirli mesafelerle inşa edilen kervansaraylar, kervan kafilelerinin konaklaması için düşünülmüştür.

Fütüvvet, esnafın kendi aralarında birleşerek kurdukları dinî ve ekonomik bir teşkilatlanmadır.

Orta ve küçük ölçekli esnaf ile zanaatkarlar bir araya gelerek ahilik adı verilen dayanışma teşkilatları kurmuşlardır. Her meslek grubunun ayrı bir loncası bulunmaktadır. Ahiler, meslek gruplarını kontrol altında tutmuşlardır.

Selçuklular şeker ve eşya alıp at, halı, İpek ve madeft satmışlardır. Devletin gelir kaynakları ise öşür, haraç, iltizam, ganimet ile ayrıca bağlı devletlerin hediye ve vergileridir.

Selçuklu sultanları tarım üretimini artırmak için de yoğun çaba harcamışlardır. Melikşah ve Sencer dönemlerinde Irak, Horasan, Harzem’de inşa edilen su kanalları tarım üretiminde artış yaşanmasına yol açmıştır.

Eyyubller ve Memlüklerde de tarım ve ticaretin geliştirilmesine önem verilmiştir.Memlükler Dönemi’nde Suriye ve Mısır limanları önemli ticaret merkezleri olarak ön plana çıkmıştır. Doğudan değişik yollarla Memlûk ülkesine gelen mallar buradan Avrupa ülkelerine aktarılmıştır.

Diğer arama terimleri:türk islam devletlerinde ekonomi özet,türk islam devletlerinde ekonomi kısaca