implant

Türkçenin Tarihi Gelişimi Hakkında Bilgi

Türk dili tarihi olarak Göktürk Anıtları’ndan itibaren takip edilebilmektedir. Bunun nedeni yazılı ilk kaynakların bu abideler olmasıdır. Ancak Türk dilinin tarihi gelişimi araştırmacılar tarafından daha eski dönemlere kadar götürülmüştür.

Bunun nedeni Türklerin Göktürk Anıtları’nda kullandığı gelişmiş dildir. Bu kadar gelişmiş bir dilin mutlaka bir altyapısının olduğu düşüncesinden dolayı Türk yazı dilinin daha eski yıllarda meydana getirildiği fikri ortaya atılmıştır. Ayrıca Çin ve Orta Asya’da karşılaşılan kaynaklar da Türklerin yazı dilinin çok eskiye dayandığı görüşünü desteklemektedir.Göktürk Abideleri’nden önce Türk dilini iki döneme ayırmak mümkündür.

İlk Türkçe Dönemi:

Türk- Çuvaş-Moğol-Tunguz Dil Birliği adıyla da anılan bu dönem milattan önceki birkaç bin yıllık bir zamanı kapsayan dönemdir.

Ana Türkçe Dönemi:

Milattan sonraki I ve V. yüzyıllar arasını kapsayan bir dönemdir.Yukarıda bahsedilen dönemler belirsizliklerle doludur. Çok sağlam kaynaklara ulaşılamamış olunması belirsizliğin en büyük nedenidir. Bu iki dönemden sonra Göktürk Devleti ile beraber Türkçe, takip edebildiğimiz bir döneme girer. Bundan sonraki dönemler ilk olarak iki ana başlıkla incelenir.

Eski Türkçe Dönemi – Yeni Türkçe Dönemi Eski Türkçe Dönemi (VI. YY-XIİ. YY)

Eski Türkçe Dönemi, Göktürklerden itibaren yazılı metinlerle takip edilen ve >. gelişmesini 13. yüzyıla kadar tek yazı dili olarak sürdüren Türkçe dönemidir, Kuzeyde Yenisey ırmağı çevresi ile Moğolistan’dan başlayarak Doğu Türkistan’ın güney sınırına; doğuda Mançurya’dan batıda Aral Gölü ve Hazar Denizi’ne kadar büyük bir bölgeyi içine alan Orta Asya’da konuşulmuştur.

Bu dönem araştırmacılar tarafından 3’e ayrılır.

1. Göktürk Dönemi:

Orhun Kitabeleri ile Yenisey yazıtlarını başlıca eserler olarak gördüğümüz bu dönemde 38 harfli Göktürk Alfabesi kullanılmıştır. Tonyukuk, Kültigin ve Bilgekağan Anıtları bu alfabe ile yazılmış, Türk dilinin ilk büyük şaheserleridir. V. yüzyılda yazıldığı sanılan ve okunamadığı için edebî bir değeri bulunmayan Yenisey Yazıtları ise çok sayıda mezar taşından oluşmuştur.

2. Uygur Dönemi:

Taş, kâğıt ve kütükler üzerine metinler yazan Uygurların oluşturduğu dönemdir. Eserler 14 harfli Uygur alfabesi ile meydana getirilmiştir. Altun Ya-ruk (Altın Işık), Sekiz Yükmek (Sekiz Yığın), Kalyanamkara ve Papamkara Hikâyesi, Irk Bitig (Fal kitabı) bu dönemin en önemli eserleridir.

3. Karahanlı Dönemi:

11. yüzyılda yazılan ve İslamiyet öncesi dönem ile İslamiyet sonrası dönem arasında geçiş olarak kabul edilen “Geçiş Dönemi” ürünleri bu dönemin en önemli eserleridir. Eserler Hakaniye lehçesi ile kaleme alınmıştır. Kutadgu Bilig, Divan ü Lügati’t Türk, Atabetü’l Hakayık, Divan-ı Hikmet “Geçiş Dönemi”nin eserleridir. Türkler, İslâmiyet’i kabul ettikten sonra 11. yüzyılın ilk yıllarından başlayarak bugünkü Azerbaycan, İran üzerinden Anadolu’ya doğru yönelmeye başlamışlar.

ve 13. yüzyılda Azerbaycan ve Anadolu yeni bir Türk yurdu hâline gelmiştir. Gittikleri yerde yeni bir Türk kültürü oluşturmuşlar ve Türk yazı dili çeşitlenerek yayıldığı bölgelere göre biri Kuzey – Doğu Türkçesi, diğeri Batı Türkçesi olmak üzere iki ana kola ayrıldı.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir