Bellekteki bilgilerin yeniden canlandırılamamasına unutma adı verilir.

Unutmanın nedenleri üzerine birçok araştırma yapılmıştır. Bu araştırma sonuçları unutma kuramları olarak bilinir.

Unutma Kuramları

Kullanmama (Tekrar Etmeme) Yüzünden Silinme

Uyarıcılar nöronlara, nörokimyasallar olarak kaydedilir. Bir nöron işlevini tamamlayıp yok olurken sakladığı kayıtları başka bir nörona aktarır. Bu aktarım sırasında izler ne kadar güçlü ise aktarım da o kadar canlı olur. Kullanılmayan kayıtlar zamanla soluklaşır ve kaybolur. Halk arasındaki deyimiyle, “Gözden ırak olan gönülden de ırak olur.”




Bu kurama, güdümlü unutma kuramı da denir. Bu kuramın savunucularına göre bireyi rahatsız eden anılar bilinçaltına atılır ve birey bu anıların baskısından kurtularak rahatlamaya çalışır. Kuramı savunanlara göre kişi, yalnızca olayı unutmaz, olayı çağrıştıracak durumları da unutur.

Bozucu Etki Kuramı (Ketvurma)

Bu kuramın savunucularına göre, benzer konuların ard arda öğrenilmesi unutmaya neden olur.Bellekteki bilgilerin (eski bilgilerin) yeni öğrenilmiş bir bilgiyi bellekten, silmesine ileriye ket vurma (ileri a bozucu etki) denir. Psikoloji dersinden sonra tarih çalıştınız. Sonra neler öğrendiğinizi test ettiniz. Gördüknüz ki psikoloji aklınızda ancak tarihten çok az şey hatırlıyorsunuz.

Bu durumda ileriye ket vurma gerçekleşmiştir. Bir kişinin yeni arkadaşına eski bir arkadaşının adıyla hitap etmesi gibi.Yeni öğrenilenlerin eski bilgileri bellekten silmesine ise geriye ket vurma (geriye bozucu etki) denirDers çalıştınız, ardından da televizyonda film izlediniz. Aklınızda kalan tek şey filmin konusu olur.

Organik Nedenler

Beyin hasarları, alzheimer, yaşlılığa bağlı olarak oluşan sinirsel çöküntünün yaratmış olduğu unutkanlıktır. Yaşlılar eski şeyleri çok net hatırladıkları hâlde yeni öğrendiklerini hatıriayamazlar.

Unutma İle İlgili Deney Sonuçları

-Unutma, yeni bilgiden eski bilgiye doğru olur. Son öğrenilenler daha çabuk unutulur.

-Öğrenmeyi takip eden ilk zamanda unutma çok hızlıdır. Daha sonra unutma yavaşlar. Bir noktadan sonra yok denecek kadar aza iner. Kısaca zaman ile öğrenme arasında önce yüksek bir negatif korelasyon daha sonra ise nötr korelasyon eğrisi vardır.

Ayrıntılar hızla unutulur. Kalıcı olan genel hatlardır.

-İnsanlar öğrendiklerinin yaklaşık % 75’ini unutur. Asıl hatırladıkları % 25’lik kısımdır. Unutulan kısımları kendi kişilik özelliklerine göre tamamlarlar. Bu nedenle mahkemeler genelde üç tanık ifadesine başvurup ortak noktayı bulmaya çalışırlar.

-Mutlak unutma yoktur. Her öğrenilenden (hatırlanmasa da) bellekte mutlaka izler vardır.

-Öğrenmeden sonra yapılan etkinlikler unutmanın hızını belirler.

-Uyku, unutmayı azaltır.

-Anlamlı konuların, hoşa giden anıların unutulması zordur.

-Tekrarlar unutmayı azaltır.